Welkom op DeurneWiki - de encyclopedie voor de gemeente Deurne

U kunt ons steunen door lid of vriend van Heemkundekring H.N. Ouwerling te worden.
Iedere woensdagochtend zijn wij tussen 10 en 12 uur in het heemhuis: Stationsstraat 73.

Kaderschool NSB

Uit DeurneWiki, de historische encyclopedie voor groot-Deurne.
Ga naar: navigatie, zoeken
Villa De Romein aan de Romeinstraat nummer 1 in Deurne
Toegangspoort tot de NSB-kaderschool in De Romein

De Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) was een landelijke politieke partij, opgericht in 1932 en die had tijdelijk een Kaderschool in Deurne.


Inleiding[bewerken]

De leider was Anton Mussert. De NSB was vooral sterk in de regio's Drenthe, Achterhoek en minder gereformeerde delen van de Veluwe. De Weerbaarheidsafdeling (WA) was een afdeling van de Nationaal-Socialistische Beweging. De WA werd eind 1932 opgericht met als taak de beweging, haar leden en ir. A.A. Mussert, haar leider, tegen aanvallen van politieke tegenstanders te beschermen[1].

Kaderscholen[bewerken]

NSB Leider ir. A.A. Mussert in gesprek met Commandant Hopman Mathieu Hubert Prevoo voor de ingang van de Kaderschool.
Er werden twee kaderscholen opgericht, de eerste in Terborg, waar leden van de WA één of twee weken militaire scholing zouden krijgen. Tijdens de mobilisatie 1939-1940 was het hoofdkwartier / de commandopost[2] van het 27e Regiment Infanterie in villa De romein gevestigd. Nadat het 27e Regiment Infanterie zich in mei 1940 uit Deurne moest terugtrekken[3] werd De Romein[4] aan de Romeinstraat 1 in Deurne door de Duitse bezetter gevorderd om dienst te gaan doen als tweede kaderschool van de NSB[5]. Opening van de NSB Kaderschool te Deurne (zaterdag 19 oktober 1940) door haar leider, ir. A.A. Mussert[6]. Niet iedereen was blij met de komst van een NSB Kaderschool in Deurne, zo bleek wel uit een overval op de Kaderschool kort na de opening.[7].

J.A.N. Donker, de sportinstructeur van de kaderschool in Deurne, sneuvelde na de opheffing van de school, ergens in Rusland. Banleider Frederik Ouwerling herdacht kameraad Donker in een schrijven.[8]

Marsen door Deurne[9][bewerken]

In De Romein kregen jonge mannen hun opleiding in de nationaal-socialistische leer. In hun keurige uniformen hielden zij wekelijks een mars door Deurne. Hun verwaandheid en manier van lopen irriteerden menig jonge Deurnenaar. Dit ging blijkbaar zover, dat op 26 oktober 1940 de glas-in-loodramen van De Romein met stenen werden bekogeld en een heg in brand werd gestoken. Vier personen, te weten

  1. Jacobus Johannes Christianus Maria Goossens,
  2. Johannes Lutters (1920-1995)
  3. Theodoor Maria van Hout en
  4. Henricus Maas

werden gearresteerd door veldwachter Franciscus de Clerck. Deze vier verdachten werden gedagvaard [10] om te verschijnen op 18 februari 1941 ter terechtzitting van de arrondissementsrechtbank in Roermond.

Lange tijd ging in Deurne het verhaal dat de beklaagden een boete van 800 gulden kregen, die door een onbekende, naar werd gezegd door Hub van Doorne, zou zijn betaald. In 2015 verwees Klaas Hendriks dat verhaal in een artikel in D'n Uytbeyndel naar de prullenbak. Aan 2 van de 4 voorgeleiden werd de aanzienlijk mindere boete van 40 gulden opgelegd, de andere 2 kregen een maand gevangenisstraf.[11]

Nog negentien andere verdachten werden ondervraagd, maar wegens gebrek aan bewijs niet vervolgd. Dat waren:

  1. Wilhelmus Lutters, timmerman
  2. Piet Wiegersma, glazenier
  3. Henri van der Heijden, chauffeur
  4. Joannes Antonius van Hout, schilder
  5. Henricus Maas, brandschilder
  6. Paulus Josephus Lutters, metselaar
  7. Cornelis van Someren, fabrieksarbeider
  8. Cornelis Johannes van der Steijn, graanbezorger
  9. Johannes Martinus Hoonings, chauffeur, monteur
  10. Hendrikus Josephus van der Zanden, sigarenmaker
  11. Johannes Jagers, losarbeider
  12. Johan van de Kerkhof, rijwielhersteller
  13. Hendricus Cornelis Gerardus van der Zanden, sigarenmaker
  14. Hubertus Antonius (Huub) van Griensven, rijwielhersteller
  15. Joseph Marie (Sjef) van Griensven, architect
  16. Albertus Laurentius (Albert) van Hoek, textielarbeider
  17. Antonius Hubertus Johannes (Jan) van de Westerlo, textielarbeider
  18. Martinus (Ties) Nooijen, landbouwer
  19. Arnoldus Johannes (Nol) Nooijen, landbouwer

De kaderschool had geen lang bestaan in Deurne want vanaf mei 1941 was er in De Romein een bijkantoor van het Rijksarbeidsbureau gevestigd. Lambertus Antonius Haest (1909-1972) was daarvan de directeur. De familie Haest-Dietvorst en de kunstschilder Johannes Dietvorst, die destijds inwoonde bij zijn gehuwde dochter, woonden er tot 1946.


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Wikipedia: Nationaal Socialistische Beweging
  2. Zie: Pappa’s papers (Boek)
  3. Meer details over die barre tocht zijn te lezen in het boek: Terugtocht uit de Peel, 1940 van L. Huizingh
  4. Op dat moment in eigendom van Frederik Hendrik Marie Ouwerling (1883-1960).
  5. Collectie NSB 1931-1945
  6. De Zwarte Soldaat, 12 Slachtmaand 1940 No.4 - 1e Jaargang[1]
  7. De Zwarte Soldaat, 12 Slachtmaand 1940 No.5 - 1e Jaargang[2]
  8. De zwarte soldaat 26 juni 1942
  9. Oorlogsjaren 1940 – 1945 Gemeente Deurne pagina 91
  10. Oorlogsslachtoffers.nl Anton Mussert opent NSB kaderschool Deurne
  11. Klaas Hendriks - Deurnese jongeren belagen 'zwartmannen' en hun Kaderschool, verschenen in de zomer 2015 in D'n Uytbeyndel nummer 86 blz. 25-32.